Đau dạ dày theo Đông y và 10 bài thuốc chữa bệnh hiệu quả

Điều trị đau dạ dày theo Đông y là giải pháp an toàn, lành tính được áp dụng phổ biến. Tuy nhiên cần căn cứ vào nguyên nhân gây bệnh để lựa chọn bài thuốc phù hợp. Việc áp dụng sai cách vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro nên cần đặc biệt cẩn trọng.

đau dạ dày theo Đông y
Chữa đau dạ dày theo Đông y là giải pháp hữu hiệu được ứng dụng rộng rãi

Đau dạ dày theo quan điểm Đông y

Đau dạ dày (đau bao tử) đề cập đến những cơn đau xuất hiện tại vùng thượng vị (vùng bụng nằm ở trên rốn). Cơn đau thường xảy ra khi niêm mạc dạ dày bị sung huyết hay viêm loét. Đau dạ dày thường đi kèm với một số triệu chứng khác. Điển hình như ợ hơi, ợ nóng, nóng rát thượng vị, buồn nôn, nôn ói, chướng bụng, đầy hơi…

Theo Đông y, bệnh đau dạ dày còn được gọi là chứng “quản vị thống”. Đây cũng chính là cách gọi chung đề cập tới các chứng đau xuất hiện tại vùng thượng vị và trung tiêu.

Nguyên nhân gây ra chứng “quản vị thống” là do thống tắc bất thông. Tình trạng này có liên quan tới bệnh tà phạm vị, can khí phạm vị và tỳ vị hư hàn. Cụ thể như sau:

– Đau dạ dày do bệnh tà phạm vị:

Trường hợp này, cơn đau có thể kích hoạt do ngoại cảm hàn tà xâm nhập vào Vị. Hoặc cũng có thể là do ăn uống các thức ăn có tính hàn ở trong khiến Vị bị đau. Nhiều trường hợp đau còn do Vị đang bị hư hàn nhưng lại bị hàn tà xâm nhập.

Ăn uống không điều độ, no đói thất thường, ăn nhiều đồ ngọt, thức ăn béo cũng sẽ sinh ra thấp nhiệt ở trong và gây đau. Thức ăn đình trệ tiêu hóa không được cũng gây đau. Hoặc đau cũng có thể do giun gây ra.

– Đau dạ dày do can khí phạm vị:

Việc lo nghĩ uất ức có thể làm tổn thương can. Can khí không sơ tiết được sẽ phạm đến Vị. Từ đó làm cho Can Vị không điều hòa và khí cơ bị uất trệ gây ra đau.

Ngoài ra, đau còn có thể do khí bị uất hóa thành Hỏa, hỏa uất gây tổn thương phần âm. Từ đó dẫn tới dịch vị bị khô và gây ra đau. Tình trạng đau có xu hướng ngày càng tăng hoặc đau liên miên.

– Đau dạ dày do tỳ vị hư hàn:

Ở trường hợp này, nguyên nhân thường do lao động quá sức hay no đói thất thường khiến cho Tỳ Vị bị tổn thương. Tỳ dương bất túc nên sẽ phát sinh hàn và gây đau.

10 bài thuốc chữa đau dạ dày theo Đông y hiệu quả

Như đã đề cập, chữa đau dạ dày theo Đông y cần căn cứ vào căn nguyên của bệnh để lựa chọn bài thuốc phù hợp. Điều này giúp đảm bảo hiệu quả điều trị và tránh các vấn đề rủi ro phát sinh.

Dưới đây là một số bài thuốc Đông y chữa đau dạ dày được áp dụng phổ biến:

1. Chữa đau dạ dày do khí trệ theo Đông y

Đau dạ dày do khí trệ thường gặp trong các trường hợp vừa bị loét dạ dày kết hợp với loét hành tá tràng. Cơn đau thường xảy ra ở vùng thượng vị rồi lan ra sườn và đau xuyên ra vùng lưng. Đi kèm với đó là các triệu chứng cự án, bụng đầy chướng, ợ chua, ợ hơi. Lưỡi đỏ, rêu trắng hay vàng mỏng, mạch huyền.

bài thuốc Đông y trị đau dạ dày
Điều trị đau dạ dày theo Đông y cần xác định rõ căn nguyên của bệnh

Với thể bệnh này nên trị theo pháp lý khí, hòa can, sơ can hòa vị, sơ can giải uất. Bài thuốc Gia vị tam hương thang có thể đáp ứng:

  • Chuẩn bị: 25g hương phj, 5g mộc hương, 15g hoắc hương, 15g trần bì, 45g tam tiên, 15g phật thủ, 40 – 50g lai phục tử, 10g cam thảo và 10g binh lang.
  • Thực hiện: Các nguyên liệu trên cho vào ấm sắc lấy nước uống. Dùng đều đặn 1 thang/ ngày đến khi triệu chứng thuyên giảm.

Ngoài ra, người bệnh có thể gia giảm các vị thuốc tùy theo chứng bệnh:

  • Với người tì hư thấp vượng thì gia thêm phục linh và bạch truật.
  • Trường hợp tì khí hư thì thêm đảng sâm.
  • Nếu trung tiêu hư hàn thì thêm thảo đậu khấu và sa nhân.
  • Trường hợp lưỡi chua thì gia thêm ngõa lăng tử.
  • Vị nhiệt thì gia thêm hoàng cầm và sinh thạch cao.
  • Ăn uống vẫn bình thường thì bỏ tam liên và lai phục tử.
  • Trường hợp vô tâm hạ bĩ thì bỏ binh lang phiến.
  • Nếu vị âm hư thì cần giảm các vị lý khí 1 cách thích đáng rồi gia thêm thốn đông và thiên hoa phấn.

2. Bài thuốc Đông y chữa đau dạ dày do hỏa uất

Bệnh đau dạ dày do hỏa uất thường gây ra các triệu chứng đau nhiều ở vùng thượng vị, đau nóng rát cự án. Đi kèm với đó là tình trạng khô miệng, đắng miệng, ợ chua. Chất lưỡi đỏ và rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác.

Với thể bệnh này nên điều trị theo pháp sơ can tiết nhiệt với bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: 8g sài hồ, 12g bạch thược, 8g chỉ thực, 8g thanh bì, 8g xuyên khung, 4g chích thảo, 12g mai mực, 8g hương phụ và 8g huyền hồ.
  • Thực hiện: Cho hết các vị thuốc trên vào ấm. Thêm vào 1 thăng nước và sắc trong 30 phút. Uống đều đặn 1 thang/ ngày cho tới khi các triệu chứng bệnh giảm hẳn.

3. Chữa đau dạ dày do ứ huyết theo Đông y

Trường hợp cơn đau dạ dày liên quan đến ứ huyết thường có đặc trưng là đau dữ dội tại vị trí nhất định. Khi dùng tay ấn vào thì cơn đau tăng lên và khó chịu hơn. Đau dạ dày do ứ huyết được chi làm 2 loại là thực chứng và hư chứng.

  • Thực chứng: Các triệu chứng đi kèm là nôn ra máu, đại tiện phân đen, hữu lực, môi đỏ lưỡi đỏ, rêu lưỡi đỏ và mạch huyền sác.
  • Hư chứng: Dấu hiệu đặc trưng là sắc mặt xanh nhợt, chân tay lạnh, người mệt. Môi nhạt, chất lưỡi bệu và có điểm ứ huyết, rêu lưỡi nhuận. Mạch tế sác hoặc hư đại.

Có thể điều trị bằng 2 bài thuốc dưới đây:

– Bài thuốc 1: Pháp trị – Bổ huyết chỉ huyết, lương huyết chỉ huyết:

  • Chuẩn bị: 16g đẳng sâm, 12g bạch linh, 12g bạch truật, 12g hoàng kỳ, 8g a giao, 6g cam thảo, 10g quy đầu, 6g ngũ vị, 10g xuyên khung, 8g táo nhân, 12g đại táo, 12g bạch thược, 6g trần bì, 4g sinh khương và 12g kỉ tử.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên cho vào ấm sắc lấy nước uống. Dùng đều đặn 1 thang/ ngày đến khi triệu chứng giảm hẳn.

– Bài thuốc 2: Pháp trị – Thông lạc hoạt huyết;

  • Chuẩn bị: 40g sinh địa, 16g trắc bách diệp, 12g a giao, 12g bồ hoàng, 8g chi tử và 6g cam thảo.
  • Thực hiện: Cho hết các vị thuốc trên vào ấm. Thêm vào 1 thăng nước sắc lấy phân nửa. Chia nước sắc làm 3 lần uống/ ngày. Nên duy trì đều đặn 1 thang/ ngày đến khi các triệu chứng thuyên giảm.

Ngoài ra, ở trường hợp này, người bệnh nên kết hợp châm cứu để nhận được hiệu quả tốt hơn. Có thể châm vào các huyệt can du, thái xung, hợp cốc, huyết hải và tỳ do. Còn riêng trường hợp bị nôn ra máu thì châm tạm cầm máu tại các huyệt nội quan, cách du, xích trạch và túc tam lý.

4. Bài thuốc chữa đau dạ dày do hư hàn

Tình trạng này thường phổ biến khi hành tá tràng bị loét. Người bệnh hay bị đau vùng thượng bị liên miên, mệt mỏi, nôn nhiều. Rất thích xoa bóp và chườm nóng để cải thiện triệu chứng.

chữa đau dạ dày bằng thuốc Đông y
Đau dạ dày do hư hàn được điều trị theo phép ôn trung kiện vị

Ngoài ra còn gặp phải một số triệu chứng khác đi kèm. Điển hình như sợ lạnh, chân tay lạnh, đầy bụng, nôn ra nước trong, phân nát có lúc táo. Chất lưỡi nhạt, rêu lưỡi trắng, mạch hư tế.

Cần trị theo phép ôn trung kiện vị với bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: 24g bạch thược, 20g lá khôi, 60g hoàng kỳ, 12g cam thảo, 12g sinh khương, 12g quế chi, 4g táo và 50g di đường.
  • Thực hiện: Các vị thuốc đem cho hết vào trong ấm. Thêm vào 1 thăng nước sắc trên lửa nhỏ nửa tiếng đồng hồ. Mỗi ngày sắc uống 1 thang thuốc đến khi triệu chứng bệnh giảm hẳn.

5. Chữa đau dạ dày do hàn thấp theo Đông y

Trường hợp do hàn thấp gây ra thì vị quản thường bị đầy và đau khó chịu. Người bệnh luôn cảm thấy ăn không ngon miệng, đầu mình nặng nề, miệng dịch nhớt.

Đi kèm với đó là các triệu chứng đại tiện lỏng nhão hoặc tiết tả, mạch nhu, rêu lưỡi trắng nhớt. Nếu ăn nhiều đồ sống lạnh thì trung dương sẽ bị dồn ép, tỳ không vận hóa khiến cho triệu chứng nặng nề thêm.

Điều trị đau dạ dày do hàn thấp cần dùng phép trị kiện tỳ hóa thấp với bài thuốc Vị linh thang:

  • Chuẩn bị: 12g trạch tả, 8g bạch truật, 12g xương truật, 8g phục linh, 8g trư linh, 5 nhát sinh khương, 4g cam thảo, 10g hậu phác, 6g tang bì và 4g nhục quế.
  • Thực hiện: Cho các vị thuốc đã chuẩn bị vào ấm. Thêm vào 1 thăng nước sắc trên lửa nhỏ đến khi còn khoảng 300ml. Loại bỏ bã thuốc, chia đều nước sắc thành 3 lần uống/ ngày. Sắc uống đều đặn 1 thang/ ngày đến khi triệu chứng thuyên giảm.

6. Một số bài thuốc Đông y chữa đau dạ dày khác

Ngoài các bài thuốc được đề cập ở trên thì có thể áp dụng một số bài thuốc Đông y khác để khắc phục tình trạng đau dạ dày. Bao gồm:

– Bài thuốc 1:

  • Chuẩn bị: 12g cúc tần, 12g mã đề, 8g xương bồ, 8g hương phục và 6g nghệ vàng.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem tán thành bột mịn sau đó trộn đều với mật ong. Vò thành từng viên nhỏ bằng hạt đậu. Mỗi lần lấy uống 3 viên với nước ấm, dùng 1 lần/ ngày. Sử dụng trong khoảng 2 tuần liên tục sẽ thấy các triệu chứng giảm đáng kể.
thuốc Đông y chữa đau dạ dày
Cần căn cứ vào căn nguyên gây đau để lựa chọn bài thuốc phù hợp

– Bài thuốc 2:

  • Chuẩn bị: 8g bạch thược, 6g uất kim, 8g đương quy, 8g bạch truật, 8g sinh cam thảo, 10g phục linh và 8g sài hồ.
  • Thực hiện: Rửa sạch các vị thuốc trên rồi cho vào ấm. Thêm 800ml nước vào sắc trên lửa nhỏ lấy 200ml. Loại bỏ bã, chia nước sắc thành 3 lần uống/ ngày. Uống thuốc khi còn ấm vào trước bữa ăn khoảng 30 phút. Duy trì 1 thang/ ngày trong liên tục 3 tuần.

– Bài thuốc 3:

  • Chuẩn bị: 8g chỉ xác, 8g xuyên khung, 8g sài hồ, 8g hương phụ, 4g cam thảo và 12g bạch thược.
  • Thực hiện: Rửa sạch các vị thuốc rồi cho vào ấm sắc cùng 1 thăng nước trong 30 phút trên lửa nhỏ. Lọc bỏ bã, uống nước sắc trước bữa ăn khoảng 30 phút. Dùng 1 thang/ ngày đến khi triệu chứng bệnh giảm hẳn.

– Bài thuốc 4:

  • Chuẩn bị: 8g củ sả, 6g súc sa mật, 8g vỏ quýt, 12g sinh khương, 12g tô hợp hương và 12g mộc hương.
  • Thực hiện: Rửa sạch các vị thuốc, để ráo rồi cho vào ấm. Thêm vào 600ml nước đun trên lửa nhỏ để thu lấy phân nửa. Loại bỏ bã, chia nước sắc thành nhiều lần uống trong ngày. Dùng liều 1 thang/ ngày đến khi các triệu chứng bệnh giảm hẳn.

– Bài thuốc 5:

  • Chuẩn bị: 12g hồng hoa, 12g cửu nguyên xuẩn, 12g cam thảo, 12g đào nhân, 12g thảo linh chi, 12g đương quy, 6g hương phụ, 6g chỉ xác, 8g đơn bì, 8g ô dược, 8g xuyên xích thước và 4g huyền hồ.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên rửa sạch rồi cho vào ấm. Thêm 1 thăng nước đun trên lửa nhỏ để thu lấy 300ml. Loại bỏ bã, chia nước sắc làm 3 lần uống trong ngày. Uống thuốc trước các bữa ăn khi còn ấm. Duy trì đều đặn 1 thang/ ngày đến khi bệnh thuyên giảm.

Lưu ý khi chữa đau dạ dày theo Đông y

Chữa đau dạ dày theo Đông y có thể giúp hỗ trợ cải thiện cơn đau và các triệu chứng đi kèm. Đồng thời hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa và bồi bổ cơ thể.

lưu ý khi chữa đau dạ dày theo Đông y
Trường hợp bị đau dạ dày nặng và thường xuyên, nên áp dụng điều trị Tây y để kiểm soát nhanh chóng hơn

Tuy nhiên, để việc điều trị nhận được kết quả tốt, người bệnh cần lưu ý đến một số vấn đề sau đây:

  • Trước khi áp dụng các bài thuốc Đông y chữa đau dạ dày, nên thăm khám để được bác sĩ chỉ ra căn nguyên của bệnh và đánh giá mức độ bệnh tình. Đây cũng chính là cơ sở giúp người bệnh lựa chọn bài thuốc phù hợp.
  • Trường hợp bị đau dạ dày ở mức độ nặng, cơn đau thường xuyên bùng phát kèm theo nhiều triệu chứng nghiêm trọng thì nên can thiệp điều trị y tế. Ngoài giúp kiểm soát nhanh triệu chứng thì còn ngăn ngừa phát sinh các biến chứng nguy hiểm.
  • Các bài thuốc Đông y mặc dù lành tính nhưng có tác dụng chậm. Điều này đòi hỏi người bệnh phải kiên trì khi áp dụng để nhận được kết quả đúng mong đợi.
  • Với các trường hợp dùng thuốc Đông y dài ngày nhưng bệnh lý không cải thiện thì nên trao đổi với thầy thuốc để được điều chỉnh bài thuốc phù hợp hơn.
  • Thuốc Đông y mặc dù được đánh giá là tương đối an toàn nhưng người bệnh vẫn nên cẩn trọng. Trường hợp gặp các vấn đề rủi ro hay tác dụng phụ khi điều trị cần báo ngay cho bác sĩ để được can thiệp xử lý kịp thời.
  • Tuyệt đối tránh tùy ý kết hợp thuốc Tây với các bài thuốc Đông y. Thực tế, nhiều bệnh nhân lầm tưởng việc kết hợp này sẽ làm tăng hiệu quả điều trị. Tuy nhiên tình trạng này có thể gây ra tương tác. Từ đó làm phát sinh nhiều rủi ro và tác dụng ngoại ý.
  • Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hay đang nuôi con bú cần cẩn trọng khi chữa đau dạ dày theo Đông y. Hãy tham khảo kỹ ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng bất cứ bài thuốc nào.
  • Ngoài việc điều trị bằng thuốc Đông y, người bệnh nên kết hợp với chế độ ăn uống và sinh hoạt điều độ. Bởi đây là những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng tới tiến triển của bệnh.

Bài thuốc đã tổng hợp các thông tin cần biết về phương pháp chữa đau dạ dày theo Đông y. Mong rằng, người bệnh có thể hiểu rõ những ưu và nhược điểm của phương pháp này. Đồng thời lựa chọn được bài thuốc phù hợp với tình trạng bệnh lý.

Có thể bạn quan tâm:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *